ΜΙΚΡΟΨΥΧΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ / Lean years good for poetry

Πριν από δύο αιώνες ο Χέλντερλιν αναρωτιόταν: «Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σ’ έναν μικρόψυχο καιρό;» Αλλά στους δύσκολους και μικρόψυχους καιρούς γράφτηκε η σπουδαία ποίηση. Ο Έλιοτ εξέδωσε τα Τέσσερα Κουαρτέτα του ενώ μαινόταν ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος κι ο Μπρεχτ εμπνεύσθηκε τα καλύτερα ποιήματά του σε καθεστώς εξορίας. Μέσα στον πόλεμο ο Σεφέρης έγραψε τον Τελευταίο σταθμό κι ο Εγγονόπουλος τον Μπολιβάρ.

Στη δική μας δύσκολη και μικρόψυχη ελληνική εποχή ο Κύκλος Ποιητών (πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2011) αποφάσισε να διοργανώσει το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης στην Αθήνα. Εποχή δύσκολη και μικρόψυχη γιατί η οικονομική κρίση που προκαλούν οι Μέδικοι του χρήματος απειλεί να καταστρέψει τις αξίες για τις οποίες πολέμησαν οι λαοί στον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο. Και γιατί απέχουμε πολύ ακόμη από το να αφήσουμε πίσω μας την εποχή της καταφρόνιας, των γενοκτονιών και των πολέμων.

Ένα διεθνές ποιητικό φεστιβάλ δεν είναι, ασφαλώς, κίνημα διαμαρτυρίας. Αποδεικνύει όμως, όπως διαπιστώνεται στα κείμενα των ποιητών που συμμετέχουν σ’ αυτό και παρουσιάζονται σε τούτο τον τόμο, πως οι ποιητές είναι εδώ. Και πως η Μούσα υπάρχει στις ποικίλες μορφές της γιατί απλούστατα δεν οπλοφορεί.

Η ποιητική γλώσσα βρίσκεται πέραν της γλώσσας, γι’ αυτό και το πεδίο της ευαισθησίας σε όλες του τις εκφάνσεις είναι κοινό, από την Ευρώπη και την Ασία ως την Αφρική, την Αμερική και την Ωκεανία. Με την έννοια αυτή κάθε καλό ποίημα, σε όποια γλώσσα κι αν έχει γραφτεί, αποτελεί μέρος της κοινής μας πατρίδας. Επομένως η απόσταση ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και το Πεκίνο δεν είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη ανάμεσα στην Αθήνα και τη Ρώμη. Γιατί η ποίηση, αν είναι γνήσια, βρίσκει το ρόλο της και προσπαθεί να δει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ζωή, συνδέοντας οργανικά τα πάντα μεταξύ τους, δίνοντας υπόσταση στην άποψη ότι ο ποιητής πρέπει να παρεμβαίνει με την ποίησή του στα κοινά. Σε έναν τρελό κόσμο με πρωταγωνιστή το παράλογο και την απληστία, η ποίηση αναδεικνύει το ελάχιστο, το ασήμαντο, το παραμελημένο.

Τελικά η ποίηση μάς λυτρώνει. Και μας υπενθυμίζει ότι στη ζωή δεν ήρθαμε μόνο για να την χαιρόμαστε αλλά και για να την κάνουμε καλύτερη για τις επόμενες γενιές. Και ίσως αυτό είναι ο ηθικός ρόλος της ποίησης: να ανοίγει μια χαραμάδα απ’ όπου περνά λίγο φως, λίγη χαρά, λίγη αισιοδοξία, λίγη λύτρωση, λίγο χρώμα και όπου η ελπίδα νικά την απελπισία. Οπότε η ποίηση δεν είναι κάτι άχρηστο, όπως λένε οι τεχνοκράτες, οι οικονομολόγοι και οι μετα-πραγματιστές.

Εφέτος τιμώμενη χώρα είναι η Σλοβενία, που εκπροσωπείται με έξι από τους καλύτερους ποιητές της.

Η Ελλάδα, ένας τόπος γεωγραφικά μικρός αλλά με τεράστιο ιστορικό βάθος, υπήρξε και παραμένει χώρα ποιητών. Από το 2013 έγινε και τόπος φιλοξενίας ποιητών από όλον τον κόσμο.

Τα παλιά χρόνια έλεγαν πως η ποίηση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, ακόμη και να φέρει επαναστάσεις. Σήμερα αυτό δεν ισχύει. Αλλά, για να παραφράσω τον Οδυσσέα Ελύτη, «Όσοι διαβάζουν και γράφουν ποίηση βλέπουν το διακόπτη που θα μπορούσε να ανάψει το φως της αλλαγής…».

Ντίνος Σιώτης
Πρόεδρος,
Κύκλος Ποιητών


And who wants poets in lean years, Hölderlin wondered two centuries ago. Exceptional poetry, however, was written during difficult and small-minded times. Major poems have been written during wars, exiles, disasters. T. S. Eliot’s Four Quartets were published as World War II raged, while Brecht’s best poems were inspired in exile. It was during war that Seferis wrote the Last Station and Engonopoulos wrote Bolivar, his best poem.

In our lean and small-minded times, the Poets Circle, an initiative undertaken in 2011, proceeded to organize the Athens World Poetry Festival. These are lean years because the financial crisis brought about by the money Medici threatens to destroy the values for which people fought during World War II. And we are still away from leaving behind us the age of contempt, genocide, and war.

An international poetry festival is certainly not a protest movement. It does demonstrate, nevertheless, as attested by the work of poets participating in it and sampled in this volume, that poets are here.

Poetic language is the hereafter of language and this why the field of sensitivity in all its manifestations is common, from Europe to Asia and Africa, the Americas and Oceania. In this sense, every good poem, irrespective of the language in which it is written, belongs to a shared homeland. In this sense, the distance between New York and Beijing is no longer than the
distance between Athens and Rome.

Poetry relates to matters of the soul and the heart. Poetry can be glorified, magnified, mystified, verified, identified, signified. Poetry is not just for noble, beautiful, lonely, vulnerable and sensitive things and places and people. Poetry celebrates and salutes the human condition. To paraphrase Walter Issacscon, “Poetry is for the crazy ones. The misfits. The rebels. The troublemakers. The round pegs in the square holes. The ones who think differently. They are not bound on rules. And they have no respect for the status quo. About the only thing you can’t do is ignore them. Because they change things. They push the human race forward. And while some see them as the crazy ones, we see genius. Because the people who are crazy enough to think they can change the world are the ones who do”.

This year the Athens World Poetry Festival honors Slovenia, represented by six of its best contemporary poets.

Poets Circle is aware of the vital role that arts in general and poetry in particular can play in global peace, and understanding among people. World poetry festivals promote not only poetry, but also play a key role in creating a global network against inequality, racism, sexism, and other forms of discrimination, biases that tear the world apart.
Geographically compact, but with a vast historical depth, Greece has been and remains a land of poets. Since 2013 Greece has become a land of hospitality for poets from every part of the world.

In the old times they say that poetry could change the world, move people and inspire a rebellion or even a revolution. Today this cannot happen. But I think we can globalise poetry to the benefit of those who want to participate with an appetite to see things change around them. Poetry by itself cannot change things, but those who read and write poetry can see the switch that the turns change’s light on.

Dinos Siotis
President,
Poets Circle

No Comments

Post a Comment